Zaterdag 15 augustus 2009
DE BROODROOSTER-ECONOMIE
VAN HET NOS-JOUNAAL
Jaren geleden werd het plotseling als een trendbreuk gelanceerd. Het nieuws moest worden geduid. Wij eenvoudige kijkers konden geen touw meer vastknopen aan de berichten in het NOS-journaal, dat was natuurlijk onze schuld, en in het vervolg moest het nieuws niet alleen worden gebracht maar ook uitgelegd. Duiden, wordt dat daar sindsdien genoemd.
Nu stuit men er jaar in jaar uit op het praktische
probleem dat de meeste onderwerpen in het journaal niet uit te leggen zijn
omdat, a. daartoe überhaupt enige noodzaak ontbreekt,
soms schijnt de zon soms regent het, en/of b. het er in eigen kring chronisch
aan deskundigheid of duidingpotentieel ontbreekt.
Het NOS-journaal
opende gisteravond weer eens met een potje duiden in plaats van ons sec het
nieuws te brengen waarvoor men ooit is opgericht. Dat is lastig, want duiden
betekent in die kring ook “kleuren”, er een eigen visie aan vastplakken die
meestal de onze niet is. Duiden betekent er ook: het beter weten dan de
minister-president of welke autoriteit dan ook die er niettemin “als nieuws dat
wij niet zelfstandig kunnen begrijpen” in beeld worden gebracht.
Weldra is premier Balkenende
er in de opening al na een halve minuut uitgesproken, logisch dat wij hem dan
niet begrijpen want zijn originele exposé duurde 20 minuten, of er verschijnen
minutenlang duiders in beeld die het hele verhaal van de eerste minister op
zijn kop zetten als jokkebrokkerij, onzin, wartaal en
vooral onbetrouwbare humbug.
Dat laatste kan allemaal waar
zijn, doch van de duiding die erop volgde om dat te illustreren viel geen
enkele chocola te maken terwijl de premier zelf ditmaal voor ons juist zeer
helder overkwam.
Het journaal acht zichzelf dus
belangrijker dan het nieuwsobject.
En bovendien worden ons
meningen door de strot geduwd die niets met het nieuws van doen hebben, maar
wel met de politieke-, religieuze- of culturele
voorkeuren en particuliere economische opvattingen van de journaalexploitanten.
Balkenende vond de laatst gepresenteerde financiële cijfers zorgwekkend: “omdat we te maken hebben met de krimp van
de economie…en Nederland zal nog jaren de gevolgen van de economische recessie
voelen”, zo sprak hij zorgelijk, alsof Wouter Bos al niet een dag eerder
met deze somberheid de kolommen en buizen had beheerst.
Volgende onderwerp dus. Nee, het journaal gaat het eerst
uitleggen, want wij worden geacht hier helemaal niets
van begrepen te hebben.
Zo worden ons andere landen als positief voorbeeld
gesteld en in het bijzonder Slowakije waar het allemaal veel beter gaat (groei
van 2%) maar ook Duitsland.
Duider Michiel Bosgra: “…dit heeft
te maken met crisismaatregelen…de sloopregeling in Duitsland heeft een kleiner
effect bij ons vanwege minder auto-industrie en het prille herstel in Frankrijk
komt omdat ze als eerste met een noodplan kwamen…”.
Het NOS-journaal
brengt dan zelfs de Franse minister Lagarde van Financiën in beeld die kan
opscheppen en pochen dat het een aard heeft want “wij waren vroeg met onze maatregelen”, en ze geeft er zo’n beetje heel Europa van langs.
Dus Wouter Bos heeft bij ons
maar een beetje zitten suffen, is de impliciete boodschap van het NOS-journaal want het wordt duidingsgewijs
niet weerlegd.
Dan komt Bosgra
persoonlijk in beeld om het allemaal heel helder te maken.
Maar wat is dat nou? “De cijfers geven een vertekend beeld”,
zo betoogt hij, dus we moeten naar hem kijken. Naar zijn correctie.
Het jeugdjournaal zou zich
voor wat er dan aan stupiditeit volgt plaatsvervangend
schamen maar wij zagen het echt.
De presentator deed het
vervolgens met broodroosters. De ondernemer links ziet zijn productie van tien
broodroosters per dag via negen stuks zakken naar acht, zo horen en zien wij
glashelder, en wij leven met die man mee.
Maar dan is er een concurrent
en die wordt met zijn stapeltje broodroosters rechts verondersteld te treuren.
Want hij ziet zijn productie
slinken van tien broodroosters naar zes broodroosters per dag.
Maar dan komt het goede nieuws
van de aantrekkende economie.
Die van tien naar zes
gekrompen broodroosters worden er zomaar weer zeven, en nu komt voor ons dus de
belangrijkste broodroosterontwikkeling waardoor wij de wereldeconomie meteen
beter begrijpen.
Dat stapeltje van zeven rechts
is iets kleiner dan dat torentje van acht daarboven. Kan je zo zien.
“Het gaat dus nog steeds slechter dan bij die ander”, stelt Bosgra deskundig
opgelucht vast.
En nu komt zijn letterlijke
slotconclusie:
“en zo werkt het ook
in het groot bij de economieën van landen”, waarmee
hij zijn economisch duidingreferaat afsluit.
Nog houdt het niet op. Want er volgt
nog een bewijs van zijn kennen en kunnen, te weten het beroemde tien-seconden grafiekje waar geen kijker binnen dit tijdsbestek
iets van kan absorberen (maar ook niet binnen tien minuten omdat niet duidelijk
is welk gekleurd lijntje bij welke mogendheid hoort) maar dat als glashelder
duidingmateriaal toch wordt ingezet.
We zien blauwe, groene, gele
en bruine lijntjes van overeindkrabbelende of
ineenstortende economieën en erboven staat: “Europa
in crisis”.
Iedereen is Balkenende dan allang vergeten, en al helemaal zijn sombere
gedachten.
Intussen gaat Bosgra almaar
verder: “Slowakije’s
groei met ruim 2% had te maken met de invoering van de Euro en dat maakt het
minder indrukwekkend”, en wij zien als illustratie over deze boodschap heen
oude auto’s die in de pers verdwijnen.
Waar gaat dit allemaal nog
over, vragen wij ons af terwijl de trein voort dendert.
Plotseling komt presentator Gerard Arninkhof
weer in beeld, toch niet de slechtste van het stel.
“We praten nog even door over deze economisch
verwarrende cijfers met economisch redacteur Bosgra”, en we zien vervolgens de twee journaalmannen zich tot
elkaar richten en Gerard opent met de vraag:
“…Kun je er iets uit afleiden uit de cijfers…”.
De beste vraag van de avond.
En dan concludeert de
deskundige, en daarmee wordt het historische hoogtepunt in de geschiedenis van
de duidingjournalistiek verankerd:
“Je moet al die cijfers met een korreltje zout nemen”.
De premier wordt dus als
belangrijkste nieuws opgevoerd vanwege de krimpende economie, en het journaal
becommentarieert dat met:
“Je moet al die cijfers met een korreltje zout nemen”.
Maar nog is het niet genoeg.
Ook dit wordt uitgelegd.
“…De economische krimp van 0,9% van Nederland komt
omdat het in het voorjaar niet zo koud was….want…dat
heeft op de echte economie niet zo’n groot effect…”.
Je zult als premier voor wat
betreft je berichtgeving afhankelijk zijn van een dergelijk NOS-journaal,
maar erger nog “als kijker”.
Er waren tijden dat de duiding
was voorbehouden aan de omroepverenigingen.
Het is een oude discussie maar
meer dan ooit moet daar nieuw leven in.
De Tv-recensent
Geachte Tv-recensent,
Complimenten, wat heeft u de onnozelheid van het NOS-journaal
weer fijntjes weten te illustreren!
Mag ik aan uw zeer terechte kritiek nog het volgende
toevoegen:
De laatste jaren erger ik mij reeds bij de ‘aankondiging’ van het journaal
omdat de nadruk wordt gelegd op de presentator i.p.v. het journaal zelf. Deze
opgedrongen verheerlijking van een nieuwslezer wordt ook gehanteerd bij de
aankondiging van actualiteitenrubrieken. Bij een actualiteitenprogramma is
gezien het discussie-element de ‘aankondiging’ van de presentator nog enigszins
te begrijpen (de professionaliteit van mevr. Pollak tegenover de
non-professionaliteit en eenzijdigheid van b.v. de presentatoren van de
EO en KRO).
Waarom moet de presentator aangekondigd worden bij het NOS-journaal?
Als kijker van HET journaal mag men toch verwachten dat elke (!) nieuwslezer
eenzelfde professionaliteit aan de dag legt ?!
Maar wat bij het NOS-journaal pas echt rampzalig is
dat zijn de voorgeschotelde nieuwsitems zelf !!! Wat een
onthutsend slechte selectie krijgen wij onderdanen toch dagelijks
voorgeschoteld als zijnde ‘nieuws’ via onze staatsomroep. Iedere
internetgebruiker (ook doet die enkel aan koppensnellen van nieuwsmedia en
kranten) weet wel beter ! En dan zwijg ik nog
over de soms ronduit waardeloze items die door eigen NOS-verslaggevers worden aangeleverd (m.n. de items van
mevr. Pauline Broekema en dhr. Peer Ulijn waarbij de nieuwswaarde telkens ver te zoeken is).
Er zijn een paar goede journalisten bij het NOS-journaal. Maar die zijn helaas ver in de minderheid -
en dat bij een redactie van meer dan 400 mensen (las ik ergens). De beste
verslaggever van het NOS-journaal zit in de VS. Hij
steekt met kop en schouder uit boven het woud van onnozele en ongeïnteresseerde
journalisten bij de NOS.
De ontwikkeling tot een ondermaats slecht
NOS-journaal is gestart met de komst van de
eindverantwoordelijke, t.w. dhr. Hans Laroes. Het
journaal moest toegankelijker worden, minder zwaar en met een afsluitend
knipoogje (de uitsmijter). Pardon ??? Toegankelijkheid
werd ingeruild voor onnozelheid (zie uw recensie), minder zwaar werd een
extreme reductie aan feitelijkheden van nieuws en het
knipoogje werd toevertrouwd aan domme verslaggevers die ongebreideld hun
‘normen en waarden’ mogen ventileren in ons NOS-journaal.
Zelf de essentie van journalistiek sneuvelt geregeld bij het NOS-journaal, t.w. het streven naar objectiviteit en
feitelijkheid. Bij het NOS-journaal
wordt dan ook o.a. klakkeloos gerept over ‘het heilige boek’ zonder erbij te
vermelden dat het ‘heilig’ is voor een bepaalde levensovertuiging; Bethlehem
wordt telkens klakkeloos vermeld als zijnde ‘de heilige stad Bethlehem’ i.p.v.
te vermelden dat het gaat over de stad ‘die heilig is voor x en y en z’; ook
wordt telkens zonder blikken en blozen de jaartelling steevast aangeduid als
‘voor / na Christus’ i.p.v. de correcte aanduiding ’voor / na onze
jaartelling’.
Dit in tegenstelling tot het Journaal bij de Belgen,
daar oefenen de journalisten hun vak uit door zich aan feiten te houden en m.n.
duiding en persoonlijke overtuiging juist buiten de deur te houden
!
Vriendelijke groet,
Ab Anders